Próby z anteną dipol ziemny

Pierwsze próby z antenami dipol ziemny przeprowadziłem w latach dziewięćdziesiątych stosując przemysłowe instalacje wody ciepłowniczej. Do eksperymentów z tymi ciekawymi antenami postanowiłem powrócić przy okazji budowy studni na działce. Wiercąc testowy odwiert dla studni o głębokości około 5m, postanowiłem wykorzystać go jako jedną z elektrod. Na dnie niestety nie było ani śladu wilgoci a zastosowana elektroda nie była zasypana – po postu wstawiłem w dno odwiertu dwu metrowej długości kątownik aluminiowy. Duża rezystancja połącznia z ziemią oczywiście wpłynęła znacząco na sprawność anteny. Drugą elektrodą był półtora metrowej długości ceownik stalowy zatopiony na brzegu jeziora. Odległość miedzy elektrodami wynosiła około 150m

Widok na wpuszczoną elektrodę do odwiertu

Widok na elektrodę zanurzoną w szuwarach jeziora

Do pracy anteny niezbędny jest transformator. W moim przypadku zastosowałem eksperymentalny transformator z przełożeniami 1:1, 1:4, 1:9 i 1:16. Szacowana wartość impedancji anteny na częstotliwości 150kHz to około 800 Ohm (przełożenie 1:16), a na częstotliwości 500kHz około 400 Ohm (przełożenie 1:9).

Pomiar analizatorem wg SQ1GU z opcją pracy poniżej 1MHz dla odczepu 1:9

Pomiar analizatorem wg SQ1GU z opcją pracy poniżej 1MHz dla odczepu 1:16

Mierzony reflektometrem ID-Elektronik (135kHz-10MHz) współczynnik fali stojącej w paśmie amatorskim 472kHz wynosił około 1,5, co pozwalało na udane eksperymenty nadawania i odbioru w pasmie 630m. Duże zakłócenia statyczne nadciągającego lata spowodowały małą aktywność na 472kHz ale pozwoliły na odebranie mojego sygnału w Finlandii (OH2EAT) i odebranie sygnałów od stacji z Holandii (PA3ABK/2) na WSPR.

Film poniżej przedstawia różnicę w odbiorze w zakresach fal długich i średnich między 20m długości anteną long wire a dipolem ziemnym.

Stacje nadające sygnały czasu na falach długich

Wraz z rozwojem techniki wzrasta zapotrzebowanie na dokładny pomiar czasu. Jednym z najłatwiejszych sposobów jest przekazywanie aktualnej informacji o czasie za pomocą fal radiowych. Aby zapewnić stały, pewny i mało zależny od wahań propagacji zasięg stosuje się do tego celu fale długie. Również zastosowane do tego celu odbiorniki są proste technicznie, tanie i przez to powszechnie dostępne. Wzorcowe sygnały czasu na falach długich są kalibrowane za pomocą zegarów atomowych.
Poniżej lista aktywnych stacji długofalowych w służbie czasu:

40kHz JJY-40 Stacja nadająca z Japonii nadaje z góry Otakadoya-yama niedaleko Miyakoji-mura obok Fukushimy. Moc nadajnika to 50kW. Stację można najlepiej odebrać w Polsce w godzinach popołudniowych, między 12:00 a 14:00 czasu lokalnego. Najlepszą porą roku na odbiór są miesiące zimowe.

50kHz RJH63 nadaje z Karanodaru w Rosji, jest to stacja sytemu Beta należąca co wojska. Stację można odebrać o godzinie 12:00 lokalnego czasu zimowego. Wcześniej na tej częstotliwości pracowała stacja RTZ z Irkucka, ale niestety została wyłączona. Również na częstotliwościach 25kHz, 25,10kHz, 25,50kHz, 23kHz i 20,50kHz, pracują sekwencyjnie inne stacje wojskowe nadające sygnał czasu: RJH77 Arkhangelsk, RJH99 Nizhny Novgorod, RJH69 Molodechno, RJH66 Bishkek and RAB99 Khabarovsk i RJH63 Krasnodar.

60kHz MSF Stacja nadaje z ośrodka nadawczego Anthorn w Cumbria Babcock w Wielkiej Brytanii. Moc emitowana 17kW. Stacja nadaje 24 godziny na dobę i jest bardzo dobrze słyszalna w Polsce. Najlepszy odbiór jest tuż po zachodzie słońca.

60kHz JJY-60 Stacja nadaje z Japonii z góry Hagane-yama, w pobliżu granicy Sagi i Fukuoku z mocą nadajnika 50kW. W Polsce ze względu na bliskość stacji MSF z Wielkiej Brytanii nadającej na tej częstotliwości odbiór będzie bardzo trudny.

60kHz WWVB Stacja nadaje z Fort Collins, Colorado z mocą emitowaną 70kW. W Polsce ze względu na bliskość stacji MSF z Wielkiej Brytanii nadającej na tej częstotliwości odbiór będzie bardzo trudny.

66,6kHz RBU Stacja nadaje z Elektrougli z okolic Moskwy, z mocą 10kW. Stacja dość często jest wyłączana. Odbiór bez trudu możliwy jest codziennie.

68,5kHz BPC nadaje z Xi’an w prowincji Shaanxi w Chinach. Najlepszy odbiór około godziny 21-22 czasu lokalnego.

77,5kHz DCF77 Stacja nadaje w Mainflingen w Niemczech z mocą emitowaną 30kW. Stacja nadaje 24 godziny na dobę i jest w Polsce bardzo dobrze słyszalna przez całą dobę.

Oficjalna strona stacji JJY
http://jjy.nict.go.jp/QandA/reference/LFphoto/

ВНИИФТРИ Всероссийский научно-исследовательский институт физико-технических и радиотехнических измерений
Niestety na podanej stronie nie ma informacji o nadajnikach.
http://www.vniiftri.ru/index.php/en/

Strona NPL obsługującego nadajnik MSF:
http://www.npl.co.uk/science-technology/time-frequency/products-and-services/time/msf-radio-time-signal

WWVB National Institute of Standards and Technology
https://www.nist.gov/pml/time-and-frequency-division/radio-stations/wwvb

Strona Physikalisch-Technische Bundesanstalt DCF77
http://www.ptb.de/cms/en/ptb/fachabteilungen/abt4/fb-44/ag-442/dissemination-of-legal-time/dcf77.html

National Time Service Center, Chinese Academy of Sciences

http://english.ntsc.cas.cn

Strona Dr Markusa Kuhn z Computer Laboratory University of Cambridge
https://www.cl.cam.ac.uk/~mgk25/time/lf-clocks/

Web site of the Irkutsk DXers — historyczne dane o RTZ
http://irkutsk.com/radio/tis.htm

The Russian VLF time-signal stations, “Beta”

http://www.vlf.it/russianvlf/russianvlf.htm

Marcin Skóra SQ2BXI, 31.12.2016